الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )

47

رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )

دستور داد او را از مجلس بيرون كردند و خود سيد پس از اخراج وى علت بيرون كردن او را توضيح داد . [ سخن ابن اثير در مختصر تاريخ ابن خلكان در مورد سيد مرتضي ] ابن اثير در مختصر تاريخ ابن خلكان كه هر دو تن از علماى عامه‌اند مىنويسد : سيد مرتضى نقيب طالبىها و پيشواى علم كلام و ادب و سرايندگى بوده است . او برادر شريف رضى مىباشد و آثارى در مذهب شيعه و مقاله‌اى در اصول الدّين و ديوان شعر بزرگى دارد و اضافه كرده است : علما دربارهء كتاب نهج البلاغة اختلاف كرده‌اند كه آيا نهج البلاغة را كه از گفتار على بن ابى طالب عليه السّلام است سيد مرتضى گرد آورده است يا برادرش سيّد رضى . بعضى هم اظهار داشته نهج البلاغة از گفتار على بن ابى طالب عليه السّلام نمىباشد بلكه كسى كه آنها را گرد آورده به وى نسبت داده است . خدا داناست . از آثار سيد مرتضى كتابى است به نام الغرر و الدرر و اين كتاب مشتمل بر مجالس چندى است كه سيد فنون معانى ادب را املا كرده است . و راجع به نحو و لغت سخن گفته و اين كتاب نشانهء فضيلت و وفور دانش و اطلاعات عمومى او است . سيد مرتضى سال 355 هجرى متولد شده است و در روز يكشنبه 25 ربيع الاول سال 436 هجرى در بغداد درگذشته و شب همان روز در خانه خود مدفون گرديده است اخبار و اشعار و مآثر و آثار سيد دليل بر آن است كه فرعى از اصول خاندان عصمت بوده و از آن بيت جليل بشمار مىآيد . مؤلف گويد : اختلاف مذكور كه آيا كتاب نهج البلاغة از آثار سيد مرتضى يا سيد رضى است ، بىپايه است . و بطور يقين بايد گفت كتاب نهج البلاغة از آثار سيد رضى برادر سيد مرتضى است زيرا بطور متواتر و قولى كه جملگى برآنند ، اعلام شيعه كتاب نهج البلاغة را از آثار سيد رضى برشمرده‌اند . و كتاب نهج البلاغة به همان شكلى كه در حال حاضر در دست انتفاع ما قرار گرفته است داخل در اجازات علماى اماميه بوده و در همگى كتابهاى رجال هم به اين انتساب اعتراف شده است . گذشته از اين در آغاز همان كتاب مىنويسد : پيش از تأليف نهج البلاغة به تأليف كتاب خصائص الائمه اقدام كرده است و همگى ارباب بصيرت بالبداهه مىدانند كه كتاب خصائص الائمه از آثار سيد